HOE HARRY POTTER NAAR NEDERLAND KWAM.
Het verhaal achter de Harry Potterhype in Nederland

Morgenavond vindt internationaal voor het eerst Harry Potter Boekennacht plaats. Reden om eens terug te gaan naar hoe Harry Potter Nederland veroverd heeft. De auteur J.K. Rowling kennen we natuurlijk allemaal wel, maar wie besloot het boek te laten vertalen naar het Nederlands nog vóór de hype eromheen ontstond? Het was Jaco Groot, uitgever van De Harmonie, die Harry Potter naar Nederland haalde. Groot is ten tijde van de Harry Potterhype verrassend weinig in de media geweest. Hij gaf geen interviews en zei tegen elk medium nee. Toch stemde hij een tijd geleden in met een College Tour-achtige avond en vertelde over hemzelf als uitgever en over zijn Harry Pottersucces. Een kijkje achter de schermen die ik jullie niet wil onthouden. 

Jaco Groot was de zoon van een tulpenkweker en dacht als klein kind later miljoenen te gaan verdienen met het kweken van de zwartgekleurde tulp. Want, zo had zijn vader hem verteld, het weten te kweken van een zwarte tulp zou een tulpenkweker rijk maken. Toch waren het uiteindelijk niet de zwarte tulpen die hem miljoenen gingen opleveren, maar een zevendelige serie boeken over ‘voetbal op bezemstelen’.

Via zijn werk bij een boekhandel kwam Groot terecht bij Thomas Rap ( uitgever) aan wie hij eerst boekideeën verkocht voor 10 gulden en voor wie hij later werkzaam was als redacteur. Vier jaar gaven zij samen boeken uit. Groot zat vol ideeën, van een beestenkwartet tot een eetbaar affiche, maar het ene idee werd meer gewaardeerd door Rap dan het andere, en toen de meningen over uitgeven tussen beide mannen te sterk uiteen begonnen te lopen, scheidden hun wegen zich. Groot begon vervolgens voor zichzelf. Deze uitgeverij kreeg niet – zoals gebruikelijk – de (achter)naam van de uitgever, maar moest een naam krijgen waarachter de uitgever als persoon verscholen zou liggen. Een uitgever hoort namelijk niet op de voorgrond te treden, vond Groot. Remco Campert bedacht daarom de naam De Harmonie. En als dank wordt Campert nog altijd uitbetaald in alle boeken die de uitgeverij uitgegeven heeft en nog gaat uitgeven (inmiddels zo’n veertienhonderd boeken).

Groot geeft nu al meer dan vijfentwintig jaar als uitgever van De Harmonie boeken uit. Aan iets als een ‘fonds’ of ‘beleid’ doet hij niet; hij geeft boeken uit die hij de moeite waard vindt. Ongeveer een derde deel van de boeken die hij uitgeeft, komen van ‘zijn auteurs’. De rest ontstaat in zijn eigen hoofd. Hij loopt regelmatig een boekhandel of collegegebouw binnen, neemt daar een stapel kranten en tijdschriften mee en al lezende ontstaan boekideeën. Maar zelf ontwijkt hij de media.

‘Ik ken niemand die zoveel kranten en tijdschrijften leest als ik, en tegelijkertijd zó’n lage dunk heeft van de media.’

Via deze methode kwam hij ook bij J.K. Rowling terecht. Hij las in een krant een interview met deze onbekende Engelse auteur. Haar boek zou op dat moment in Engeland bij de kleine Londense uitgeverij Bloomsbury verschijnen, maar zelf was zij nog geheel onbekend bij het publiek. Rowling had de onbekende agent Little onder de arm genomen, die het boek voor 2000 pond bij allerlei grote uitgeverijen als Penguin had geprobeerd aan de man te krijgen, maar deze uitgeverijen wilden er niets van weten waardoor het uiteindelijk bij Bloomsbury Publishing terecht was gekomen.

Uit het interview in de krant bleek dat Rowling net als zijn eigen vrouw bij Amnesty had gewerkt. Groot was gegrepen door het verhaal, nam contact op met Bloomsbury en vroeg of hij het boek mocht lezen. Het boek mocht helaas niet zomaar van uitgeverij naar uitgeverij gestuurd worden, dus zorgde agent Little er uiteindelijk voor dat Groot een exemplaar van The Philosopher’s Stone in handen kreeg. Zijn vrouw ging het lezen en was er zo enthousiast over, dat ze Groot voor gek verklaarde als hij het niet zou uitgeven. ‘Waar gaat het dan over?’ vroeg hij zijn vrouw. ‘Tja, over voetballen op bezemstelen enzo.’ Hij begreep niet hoe iets als dat zo goed kon zijn, maar hij vertrouwde op de mening van zijn vrouw en wilde het boek uitgeven. Helaas kon hij het niet zomaar kopen maar bleek er een veiling voor te worden georganiseerd. En, zoals Groot op veel punten afwijkt van andere uitgeverijen, doet hij uit principe ook niet mee aan veilingen want daarbij gaat het om geld en niet om de interesse van de uitgeverij/auteur bij welke uitgeverij het werk terecht komt.

Groot werd uiteindelijk toch overgehaald te bieden en bood 10.000 gulden op deel 1. Er bleek concurrentie te zijn van een andere Nederlandse uitgeverij die 20.000 gulden geboden had, maar dat was op deel 1 én 2. Groot had niet geweten dat bieden op twee delen tot de optie behoorde en Agent Little en Bloomsbury zagen het liefst dat het werk bij Groot terecht zou komen dus vroeg hem daarom ook een bod uit te brengen op beide delen. Weer werd hij overgehaald. Hij bood 19.999 gulden op deel 1 en 2, 1 cent minder dan zijn concurrent. Het was een deal. Groot had onder het andere geboden bedrag geboden en had opmerkelijk genoeg hiermee de veiling toch gewonnen.

Harry Potter en de steen der wijzen verscheen, maar het boek was niet meteen vanaf het eerste moment een succes. Het kreeg in Nederland zelfs nauwelijks media-aandacht; er verscheen geen enkele recensie of artikel over. Groot besloot een aantal exemplaren cadeau te doen aan vrienden, neefjes en andere kennissen die het boek allemaal met veel plezier lazen. Iedereen was laaiend enthousiast en praatte erover. ‘Het was als een ondergrondse veenbrand.’

‘Het was als een ondergrondse veenbrand.’

Langzaamaan kwamen zo de recensies op gang, werd het alsmaar populairder en groeide het uit tot een heuse hype. Intussen werden in Engeland de filmrechten verkocht. Hier was Groot zelf eigenlijk een beetje teleurgesteld over, omdat lezers nu niet meer de kans kregen om het hoofdpersonage zelf vorm te geven, maar hem meteen identificeerde met Daniel Radcliffe. Maar het maakte Harry Potter nog populairder. De oplage van deel 1 bestond uit 2500 exemplaren; de oplage van het 7e deel uit maar liefst 900.000 exemplaren. In totaal zijn er meer dan zeven miljoen exemplaren van de Harry Potterboeken verkocht. Wat wat gebeurde er met de winst? Daarvan heeft hij een mooi pand aan de Herengracht gekocht.

***
Wil je Harry Potter Boekennacht meevieren? Dat kan op 4 februari onder andere bij Boekhandel de Vries (meer info over dit event vind je hier of op www.harrypotter.nl). En op zaterdag 6 februari wordt bij Waterstones Booksellers aan de Kalverstraat 152 in Amsterdam Harry Potter day gevierd.

 

(afb. via.)

Share on FacebookTweet about this on TwitterPin on PinterestEmail to someone

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *